Koronavirus (COVID19) Nədir və Onunla Bağlı Nə Edə Bilərəm?

Koronavirus (COVID-19), ya da qısaca olaraq korona – insanlarda yayıla və xəstəlik yarada biləcək kiçik bir mikrobdur (çılpaq gözlə görülə bilməz). Korona quru öskürək, nəfəs darlığı, qızdırma və bədən ağrıları kimi qripə oxşar simptomlara səbəb olur. Korona daha çox tənəffüs sisteminə təsir edir. Çox infeksiya təhlükəli olmasa da, sətəlcəmə (ağciyərlərdə ciddi bir infeksiya) səbəb ola bilər və ağır hallarda ölümcül ola bilər.

Hər kəs koronaya tutula bilər. Yaşlı insanlar və onsuz da başqa xəstəlikləri olan insanlarda (məsələn, tənəffüs yolları xəstəlikləri, xərçəng, ya da diabet) daha ağır təsirlərə məruz qalma riski daha yüksəkdir.

Korona, yoluxmuş bir insandan nəfəs aldıqda, öskürəndə, ya da hapşırdıqda, insanlara, səthlərə və ya yeməklərə salındıqda buraxılan damlalarla yayılır. Bədənə ağız, burun və gözlərdən daxil olur. Bədəndə olduqdan sonra çoxalmağa və başqa bölgələrə yayılmağa başlayır. Xarici xəstəlik əlamətləri görünməmişdən öncə Korona bədəndə 14 günə qədər yaşaya bilər. Beləliklə, insanlar koronaya tutula bilərlərsə, bundan xəbərdar olmurlar və virusu başqalarına ötürə bilərlər.

İndi korona üçün bir peyvənd, ya da özəl bir dərman yoxdur. Korona antibiotik, ya da evdə müalicə yolu ilə öldürülmür. Koronanın qarşısını yalnız onunla təmasdan və əllərin tez-tez yuyulmasından çəkinməklə almaq olar.

İnfeksiyanın qarşısını almaq üçün əllərinizi sabun və su ilə yuyun. Əlləriniz görünən dərəcədə çirkli olmasa belə edin. Ani suyun altında 20 saniyə sabunla güclü bir şəkildə yuyun, dırnaqlarınızın altını ovmağı, bütün əlinizi və biləyinizi yumağı unutmayın. Əllərinizi sabun və su ilə yumaq əllərinizdə ola biləcək virusları öldürür. Yemək hazırlamadan öncə, tualetdən sonra, yemək yeməzdən, xəstələrə qulluq edərkən, heyvanlarla, ya da heyvan tullantıları ilə işləyəndən, öskürdükdən, asqırandan və ya burnunuzu yuduqdan sonra həmişə əllərinizi yuyun.

Öncə əllərinizi yumadan gözlərinizə, burnunuza və ağzınıza toxunmaqdan çəkinin. Əllər bir çox səthə toxunur və virusları götürə bilər. Çirkləndikdən sonra əllər virusu gözlərinizə, burnunuza, ya da ağzınıza ötürə bilər. Oradan virus bədəninizə girə bilər və sizi xəstələndirə bilər.

Hərarət, öskürək, ya da başqa tənəffüs simptomları olan hər kəslə yaxın təmasdan çəkinmək çox önəmlidir. Öskürək, ya da hapşırma zamanı ağzınızı və burnunuzu həmişə əyilmiş dirsəklə, ya da bir dəsmal ilə örtün. Sonra istifadə olunan dəsmalı dərhal atın. Çöldə tüpürməyin.

Özünüzlə öskürək və ya hapşırma edən hər kəs arasında ən azı 1 metr ara saxlayın. Hərarət və öskürək olan hər kəslə yaxın durmaqdan çəkinin.

Hərarəti, öskürəyi və çətin nəfəsi olan bir insana baxmağınız lazımdırsa, qoruyucu maska ​​və ya paltar maskası taxmağı və özəlliklə də əl gigiyenasına əməl etməyi unutmayın.

Koronanın qarşısını almaq üçün başqaları ilə fiziki təmasdan qaçmaq ən təhlükəsizdir. Korona və başqa viruslar əl sıxaraq, sonra gözlərinizə, burnunuza və ağzınıza toxunaraq keçə bilər. Buna görə başqaları ilə görüşərkən, əl sıxaraq, qucaqlaşaraq, ya da öpməklə onları salamlamayın. İnsanları əyilərək baş ilə, ya da havada əl yelləməklə salamlayın. Bölgənizdə korona olduğunu düşünürsünüzsə, başqaları ilə təmasdan qaçmaq üçün evdə qalın.

Özünüzü pis hiss etməyə başlasanız, baş ağrısı və yüngül burun axıntısı kimi yüngül simptomlarla da sağalana qədər evdə qalın. Asqırırsınızsa, quru öskürək, nəfəs almaqda çətinlik və qızdırma varsa, bu tənəffüs yoluxucu infeksiya və ya başqa ciddi durumun ola biləcəyi üçün erkən həkimə müraciət edin.

Korona haqqında yalan inanclar və şayiələr çox təhlükəli ola bilər və hətta insanları öldürür. Məsələn, ağartıcı və ya spirt kimi maddələr içmək koronanın qarşısını almaq əvəzinə sizə zərər verəcəkdir. Dostlarınızdan, ya da yaxın qohumlarınızdan aldığınız məlumatlar belə səhv və ya təhlükəli ola bilər. Yalnız yerli səhiyyə orqanınızın dəqiq səhiyyə məsləhətlərinə əməl edin.

Bu mesajı yayaraq korona ilə mübarizə aparmağa yardım edə bilərsiniz. Xahiş edirik, WhatsApp kimi mesajlaşma xidmətlərindən istifadə edərək bunu dostlarınız və ailənizlə paylaşın.

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.